Begin met een vraag, werk samen en vertel een verhaal. Bas Broekhuizen over datajournalistiek. #hackingjournalism (@herwinthole op Twitter)

In een zaaltje in het Hartloopercomplex in Utrecht zaten woensdagavond 23 maart vijftig bezoekers, enkele sprekers en de organisatie van Hacking Journalism te puffen. Het was vol en warm, maar ook interessant blijkbaar, want iedereen luisterde vol aandacht. SETUP Utrecht had een event georganiseerd waar over datajournalistiek verteld en gediscussieerd kon worden. Ik was een van de sprekers.

Wat datajournalistiek is, hoe je aan data komt, hoe je data kunt analyseren en hoe je data kunt visualiseren kwam aan bod. Mijn onderzoek gaat op het laatste punt in, dus zodoende ook mijn presentatie

Ik heb me afgevraagd hoe je data het beste kunt visualiseren. De grote afdeling bij de New York Times die zich hiermee bezig houdt maakt hele mooie dingen, maar is de manier waarop zij de data aanbieden wel geschikt? Of doet de Guardian dat net zo goed of misschien wel beter met behulp van de gratis tools zie zij gebruiken? Deze en andere vragen moeten nog beantwoord worden. Medialand doet dat door middel van trial and error, de wetenschap wil hier meer theoretisch inzicht in krijgen.

De conclusie van de gehele avond was dat de krachten van echte journalisten (want alleen die kunnen goede journalistieke vragen stellen), programmeurs (want zij maken in een handomdraai een visualisatie of tool waarmee data doorgrond kan worden) en grafisch vormgevers (want zij weten hoe je iets geschikt presenteert) gebundeld moeten worden. Helaas is er nog geen redactie in Nederland die hierin geinvesteerd heeft. Maar Jelle Kamsma, de onlangs aangenomen datajournalist van nu.nl, zet in ieder geval een eerste voorzichtige stap op het nog onontgonnen pad van de datajournalist.

Bekijk hieronder mijn presentatie en de discussie na afloop:

Deze coole infographic werkt als een wereldkaart. Het gedeelte linksboven is handig om je te oriënteren, de rest van de kaart toont de hoeveelheid tijd die besteed wordt aan online communities zoals Facebook en Twitter. De maker heeft veel data verzameld (over de lente en zomer van 2010), helaas is er ook flink wat gokwerk komen kijken bij het maken van deze kaart. Toch een aanrader!

(Via coolinfographics.com, oorspronkelijk verschenen op xkcd.com)

Het originele Napster is al enige jaren ter ziele, de eigenaars zijn uitgekleed door rechtzaken rondom autreursrechten, The Pirate Bay was lang gesloten omdat de eigenaren in een rechtzaak verwikkeld waren, Limewire is er onlangs mee opgehouden ‘due to enfringement’ en op torrentz.com kan er niet meer gezocht worden op de term ‘private practice’ (een bij mij populaire ziekenhuisserie) omdat de trademark holder verzocht heeft niet meer op deze term te kunnen zoeken. Ook hoor je weleens horrorverhalen over ‘gewone mensen’ die enorme bedragen moesten neerleggen omdat zij muziek of films hadden gedownload.
Het lijkt er op dat de sites die het downloaden van muziek, series en films mogelijk maken nogal illegaal zijn, ze schenden het auteursrecht. Vandaag verscheen echter het bericht dat downloaden uit illegale bronnen in Nederland wél mag.

Het is een verwarrende wereld. In Amerika en Duitsland mag het pertinent niet. Als er iets wordt gedownload, of dat nou in Nederland of ergens anders gebeurt, is het meestal van Amerikaanse makelij. Als een Amerikaans bedrijf mij aanklaagt wegens illegaal downloaden, ben ik toch niet strafbaar; het ‘misdrijf’ vindt immers in Nederland plaats.

Ik mag in Nederland dan wel zelf naar mijn gedownloade films kijken en muziek luisteren, ik mag het niet zelf verspreiden. (Voor games en software ligt het trouwens weer anders, dat mag je wel downloaden maar niet gebruiken. Daar heb je dus niets aan.) En hier zit voor de gemiddelde downloader toch weer een gerechtelijk addertje onder het gras. De standaardinstellingen van downloadprogramma’s als Vuze en Bittorrent zorgen er namelijk voor dat je tijdens het downloaden óók upload. En dan ben je ook in Nederland de klos. Uploaden en delen staat namelijk gelijk aan het verspreiden van de muziek en films, en dat is zelfs in Nederland hartstikke strafbaar.

De tip van de week is dus om in je downloadprogramma de standaardinstellingen te veranderen; zet het uploaden uit.

…beginnen Nederlandse studenten spontaan te zingen onder de douche als zij een dag zonder media moeten doorbrengen. Het zingen geldt als poging tot vervanging van het luisteren naar muziek. Want wat blijkt, studenten zijn verslaafd. Aan het luisteren naar muziek, surfen op internet, chatten met vrienden, sociale netwerksites bezoeken, televisie en films kijken. Kortom, ze zijn verslaafd aan media.
Dit concludeert Dr. Roman Gerodimos van de universiteit van Bournemouth (U.K.). De studenten die meedoen aan zijn onderzoek, getiteld ‘Unplugged’, zijn zich al na één dag bewust van hun afhankelijkheid van media.

Dr. Roman Gerodimos: “The words ‘addiction’ and ‘dependence’ kept recurring in their narratives. They felt they lost connection with friends and family, even those living nearby, but also thought that the study was an eye-opener as it gave them the opportunity to reflect on the extent to which the media is part of their lives.”

‘Verslaafd’, is dat niet een wat overdreven term? En kun je na één dag al spreken van echte afkickverschijnselen? Het zijn enkele vragen die bij me op kwamen toen ik over dit onderzoek las. “Het was erger dan stoppen met roken”, “Ik had een verhoogde hartslag en voelde me angstiger”, “We hebben technologie nodig om ons bestaan te creeren”. Het zouden quotes kunnen zijn van drugsverslaafden die proberen af te kicken, maar het zijn titels van blogposts die deelnemers na afloop van hun dag zonder media schrijven op het weblog van het onderzoek. Verslaafd lijkt dus geenszins een overdreven term.

Behalve dat bewustwording van afhankelijkheid nuttig is voor de studenten zelf, heeft het onderzoek ook maatschappelijk nut.

Gerodimos: “At an educational level it could benefit our learning and teaching strategies. But it could also make us more sensitive to young people’s needs for socialisation and awareness. Subsequently, this experiment could inform the way we develop technologies and media applications for young people and especially for particular demographic groups, such as students who live away from home.”

Voor ik hier een echte mening over kan hebben zou ik het eigenlijk zelf eens moeten doen, een dag alle media afzweren. Toch betwijfel ik nu alvast of het ook echt als afkicken zou voelen als een groot deel van het netwerk (vrienden, familie, etc) rondom een student óók (voor een dagje) media zou afzweren. Het is dan namelijk niet zo dat je dingen niet meekrijgt die online gebeuren, een belangrijke reden minder om je zo verdomd alleen te voelen. Wellicht is dit iets voor de volgende versie van het onderzoek.

Maarre, een dagje totaal medialoos het leven door… Wie doet er mee?

‘Facebook schendt privacy’ riep iedereen een tijdje geleden wanneer het ging over privacy en sociale media. Facebook heeft een tijdje geleden de privacy-instellingen voor gebruikers aangepast. Ineens was in principe alle ingevulde informatie openbaar, tenzij je aangaf dat je dat niet wilde. De commotie die hierover ontstond leek de orgaandonor-discussie wel. Inmiddels heeft iedereen die op Facebook actief is een schermpje voorbij zien komen waarop de privacy-instellingen opnieuw ingesteld moesten worden, het ergste leed lijkt nu dus geleden.

Lijkt, natuurlijk, anders zou ik dit stukje niet schrijven. Hoewel Facebook zelf is gecapituleerd wat betreft haar poging de wereld ‘a more open place‘ te maken, zit het gevaar in de ‘apps’ die je via Facebook kunt opstarten (lees ook het artikel op CNET hierover). Deze applicaties worden door andere bedrijven dan Facebook gemaakt, Facebook heeft dus geen invloed op de gegevens die via Facebook verzameld worden door de makers van de applicaties. Veel gebruikers weten dit niet. ‘Which of the seven deadly sins are you?’ is momenteel de app die vaak langskomt in mijn tijdlijn op Facebook, een leuk quizje waar bijvoorbeeld uitkomt dat je ‘Lust’ bent en opgegeten zal worden door een geit. Of iets dergelijks. Voordat je dit quizje zelf ook kunt invullen, kom je eerst langs een scherm waar het volgende staat:

“Which of the seven deadly sins are you? vraagt toestemming om het volgende te doen: Toegang tot mijn algemene gegevens – Naam, profielfoto, geslacht, netwerken, gebruikers-ID, vriendenlijst en informatie weergeven die ik met andere personen heb gedeeld. Berichten plaatsen op mijn prikbord – Ik geef Which of the seven deadly sins are you? toestemming om statusberichten, notities, foto’s en video’s op mijn prikbord te plaatsen”

Je hebt dan twee opties: ‘toestaan’ of ‘toepassing sluiten’. Alle mensen bij wie een uitkomst van zo’n quiz op het prikbord verschijnt, hebben dus op ‘toestaan’ geklikt. Op dat moment heeft deze persoon besloten dat het bedrijf achter ‘Which of the seven deadly sins are you?’ niet alleen zijn of haar eigen gegevens mag hebben, maar ook een aantal van mijn gegevens. De gegevens die ik voor niet-vrienden beschikbaar gesteld heb dan. Bij mij zijn dat alleen mijn voor- en achternaam en geboortedatum, voor vele anderen zijn het ook de ‘status’, de geloofsovertuiging, de plaatsen waar je incheckt, en zo voort.

Als je dit quizje eenmaal hebt gedaan, heeft deze applicatie toegang tot jouw account, tenzij je de toepassing verwijdert. (Het verwijderen van toepassingen kan via de privacyinstellingen, onderaan staat dan een link naar de instellingen van toepassingen.) Toen ik dat deed schrok ik van wat daar (nog) in stond. Niet alleen Farmville, waar ik tijdens het schrijven van mijn scriptie aan verslaafd was, ook de ‘grote dt-foutenquiz’ en het ‘fortunecookie’ dat ik maanden geleden blijkbaar heb gegeten hadden nog altijd toegang tot mijn account.

Achter dit verzamelen van gegevens gaat een flinke industrie schuil. Niet vreemd, aangezien het verzamelen van gegevens zo gemakkelijk gaat, kunnen advertenties steeds meer toegespitst worden op de persoon, wat een goudmijntje is voor de marketingindustrie. Gebruikers moeten dus goed blijven opletten welke gegevens er gedeeld worden en aan welke ‘applicaties’ je je gegevens geeft. Ik heb alle applicaties maar snel verwijderd; voor ik het weet word ik opgegeten door een geit.